Melike Polat Topal

Melike Polat Topal, 1977 yılında Oltu’da doğdu. İlk ve ortaöğrenimini burada tamamladıktan sonra, 1997 yılında Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Bölümü Grafik Ana Sanat Dalı’ndan mezun oldu. Evli ve iki çocuk annesidir.

Eğitimci kimliğiyle sürdürdüğü kariyeri boyunca çok sayıda sosyal sorumluluk projesine imza attı ve öğrencileriyle birlikte pek çok sergi gerçekleştirdi. Aile büyüklerinin 1913 Rus Harbi ve mübadele döneminde yaşadığı zorunlu göçler, yer değiştirmeler ve nihayetinde köklenme hikâyesi; sanat pratiğinin merkezindeki “zaman, hüzün, korku, güven, huzur, belirsizlik, aidiyet, sığınak ve arayış” kavramlarının temelini oluşturdu. Saat ustası olan dedesinin ve babasının mesleğini de öğrenerek uzun yıllar saat tamirciliği yaptı. Zaman kavramı bu sebeple resimlerinde ayrı bir öneme sahip oldu.

Annelik ve öğretmenlik mesleğinin yoğunluğu nedeniyle sanatsal üretimlerine ara vermek zorunda kaldığı dönem, pandeminin getirdiği içe dönük ve karmaşık zaman dilimiyle birlikte yerini yoğun bir arınma ve üretime bıraktı. Bu süreç, bireysel üretimlerine ağırlık vererek sanatsal pratiğini derinleştirmesine olanak tanıdı. Kendini ve köklerini arayış sürecinde farklı resim tekniklerini deneyimleyen sanatçı, açtığı kişisel sergilerinde de bu varoluşsal sorgulamaları merkeze aldı; yaşamdaki arayışı doğrudan sanatının da yönünü belirledi.

Sanatçının üretim pratiği, geleneksel sınırları reddeden, malzemenin özgürlüğüne dayanan deneysel ve multidisipliner bir yaklaşım üzerine kuruludur. Tuval, kâğıt, ahşap (MDF), kumaş ve keçe gibi heterojen yüzeyler onun elinde yalnızca birer zemin değil, ifadenin doğrudan birer taşıyıcısına dönüşür. Farklı dokuları, renkleri ve karışık teknikleri cesurca harmanlayan bu hibrit üretim dili, eserin hem fiziksel hem de zihinsel katmanlarını zenginleştirir. Çalışmalarında eserin ihtiyacına ve verilmek istenen mesaja göre zaman zaman enstalasyonu kullanır.

Çalışmalarının merkezinde “insan ve bağ kurduğu her şey” yer alır. Sanatçı, yakın çevresinin ve kendisinin portreleri aracılığıyla korku, hüzün, öfke, sığınma ve sakinlik gibi evrensel duygu durumlarını somutlaştırır. Bu portre üretimi, estetik bir kaygının ötesinde, sanatçının kendini ve içinde yaşadığı dünyayı anlama ve anlamlandırma çabasının birer kaydıdır.

Bu araştırma alanı, bireysel portrelerden toplumsal ve ataerkil hafızanın derinliklerine uzanır. Geçmişte atalarının yaşadığı zorluklar, nesilden nesile aktarılan hikâyeler ve en önemlisi “anlatılmayan / susturulan” historyalar sanatçının odağındadır. Kayıp zamanın ve coğrafi travmaların peşine düşen bu pratik, bireysel hafızayı kolektif bir bellekle buluşturarak insanın en kırılgan ve yalın hâlini görünür kılar. Bunu yaparken malzemenin ruhu da işlerine yön verir.